به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، جمیله علمالهدی، استاد دانشگاه شهید بهشتی، امروز دوشنبه ۲۱ اردیبهشتماه در مراسم دومین سالگرد شهدای خدمت در جمع اساتید و بانوان طلاب مؤسسه علمی ـ تحقیقاتی مکتب نرجس(س) به تبیین موضوع «زنان و جنگ صورتی» پرداخت.
نگاه قرآنی به مسئله زن و نقش اجتماعی او
وی در ابتدای سخنان خود با تسلیت ایام و گرامیداشت یاد شهدای خدمت اظهار داشت: در سالهای اخیر حضور اجتماعی زنان متدین و انقلابی در عرصههای مختلف بسیار چشمگیر بوده است، اما تحلیلهای ارائهشده درباره این حضور گاهی سطحی است و حتی متخصصان علوم انسانی نیز در تحلیل دقیق آن با دشواری روبهرو هستند.
علمالهدی افزود: این موضوع را میتوان از منظر قرآن نیز مورد بررسی قرار داد. در قرآن کریم ماجرای خلقت انسان و مسئله خلافت الهی مطرح میشود؛ جایی که فرشتگان در برابر خلقت انسان پرسش میکنند و خداوند برای روشن شدن جایگاه انسان آزمونی را مطرح میکند.
وی ادامه داد: در این آزمون، حضرت آدم مأمور میشود نامها را بیان کند. نکته مهم این است که بحث صرفاً دانستن نامها نیست، بلکه تحقق و تجلی اسماء الهی در وجود انسان مطرح است. انسان مظهر اسماء الهی است و مأموریت دارد این اسماء را در عالم تحقق ببخشد.
استاد دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به فلسفه وجودی انسان در نگاه اسلامی گفت: تحقق اسماء الهی تنها یک امر فردی نیست. در حکمت اسلامی نیز از «انسان کامل» سخن گفته میشود که نوع انسان باید به آن مرتبه برسد. بنابراین انسان موجودی صرفاً فردی نیست و تحقق این مأموریت در بستر اجتماع صورت میگیرد.
وی افزود: در جهان اندیشه سیاسی و فلسفی، همواره نزاعی میان فردگرایی و جمعگرایی وجود داشته است؛ از سوسیالیسم تا لیبرالیسم. اما در نگاه اسلامی، انسان در شبکهای از روابط اجتماعی و ولایی معنا پیدا میکند و مسئولیت اجتماعی بخشی جداییناپذیر از هویت اوست.
علمالهدی با اشاره به داستان هبوط انسان بیان کرد: انسان برای تحقق این مأموریت بزرگ، هجرتی تلخ را از بهشت قرب الهی آغاز میکند. این سفر با همراهی همسر حضرت آدم و در قالب یک حرکت مشترک برای تحقق اسماء الهی آغاز میشود.
وی ادامه داد: از همان آغاز تاریخ بشر، نقش زن در این مسیر یک نقش اساسی و همراه با ولایت بوده است و این مسیر در طول تاریخ از طریق نسلها و در میان خانوادههای مؤمن ادامه یافته است.
قیام زنان در تاریخ اهلبیت(ع)
وی با اشاره به نقش بانوان در تاریخ اسلام گفت: اگر به تاریخ اهلبیت(ع) نگاه کنیم، میبینیم که زنان در مقاطع حساس نقشهای پیشرو داشتهاند. بهعنوان نمونه در ماجرای هجرت امام رضا(ع) به ایران، نقش بانوان خاندان اهلبیت در شکلگیری حرکتهای اجتماعی بسیار مهم بوده است.
علمالهدی افزود: قیام حضرت معصومه(س) و حرکت بانوان خاندان اهلبیت به سمت ایران نشاندهنده یک حرکت بزرگ زنانه در تاریخ تشیع است؛ حرکتی که در نهایت به شهادت بسیاری از آنان انجامید و آثار عمیقی در تاریخ فرهنگی و دینی ایران بر جای گذاشت.
استاد دانشگاه شهیدبهشتی با انتقاد از کمتوجهی به نقش زنان در تاریخ گفت: متأسفانه بسیاری از این نقشها در تاریخ کمتر روایت شده است. تاریخ غالباً توسط صاحبان قدرت نوشته شده و به همین دلیل بسیاری از حرکتهای پیشرو زنان کمتر دیده شده است.
علمالهدی تصریح کرد: بانوان بهطور طبیعی متواضع هستند و همین تواضع گاهی سبب میشود نقشهای مهم آنان در عرصههای اجتماعی کمتر بازگو شود، در حالی که نسل جوان باید با این نقشها آشنا شود.
نقد ایدئولوژی توسعه در جهان معاصر
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نظریه توسعه در جهان معاصر اظهار داشت: آنچه امروز بهعنوان «ایدئولوژی توسعه» در جهان مطرح است، به نوعی تبدیل به یک دین جدید شده است و بسیاری از دولتها، چه مستقل و چه وابسته، در چارچوب همین ایدئولوژی حرکت میکنند.
علمالهدی گفت: اما این الگو اکنون به بنبست رسیده است؛ چه در حوزه علم و فناوری و چه در حوزه فرهنگ. شعارهایی مانند توسعه پایدار نیز نتوانستهاند مشکلات اساسی بشر را حل کنند.
وی افزود: امروز مردم جهان با این پرسش مواجهاند که پس از فروپاشی این الگو، چه نظم جدیدی شکل خواهد گرفت.
استاد دانشگاه شهید بهشتی با انتقاد از نگاه اقتصادی به خانواده اظهار داشت: در بسیاری از برنامههای توسعه، خانواده صرفاً بهعنوان «خانوار» و یک واحد مصرف انرژی و کالا دیده میشود، در حالی که در نگاه اسلامی، خانواده یک نهاد الهی و بستری برای تحقق اسماء الهی است.
وی افزود: مفهوم «زوجیت» در قرآن تنها به رابطه زن و مرد محدود نیست، بلکه یک اصل بنیادین در ساختار هستی است و باید در روابط اجتماعی نیز مورد توجه قرار گیرد.
علمالهدی تأکید کرد: زنان باید نسبت به مسئولیت اجتماعی خود آگاه باشند. اگر این مسئولیت شناخته نشود، جریانهای فکری مختلف میتوانند زنان را در مسیرهای نادرست هدایت کنند.
وی گفت: در سالهای اخیر، برخی جریانها تلاش کردهاند حضور اجتماعی زنان را صرفاً با اشتغال تعریف کنند، در حالی که اشتغال تنها بخشی از حضور اجتماعی است و نمیتواند هویت زن را تعریف کند.
استاد دانشگاه شهیدبهشتی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ویژگیهای شخصیتی شهید آیتالله رئیسی بیان کرد: یکی از ویژگیهای بارز ایشان امیدواری و پرهیز از یأس بود. شهید رئیسی هیچ لحظهای را از دست نمیداد و نظم کاری بسیار دقیقی داشت.
علمالهدی افزود: در تمام سالهای فعالیت ایشان، روحیه مجاهدت و تلاش مداوم کاملاً مشهود بود و حتی اعضای خانواده نیز بهخوبی این روحیه را لمس میکردند.
ضرورت بازنگری در نگاه به زنان و خانواده
وی با تأکید بر لزوم کار علمی در حوزه زنان و خانواده گفت: در دانشگاهها و مراکز علمی هنوز توجه کافی به این حوزه نشده است و بسیاری از رشتهها و برنامههای آموزشی متناسب با ویژگیهای زنان طراحی نشدهاند.
استاد دانشگاه شهیدبهشتی تصریح کرد: لازم است کارگروههای علمی جدی برای بررسی مسائل زنان و خانواده شکل بگیرد و پیشنهادهای عملی برای اصلاح وضعیت موجود ارائه شود.
وی خاطرنشان کرد: نباید در این مسیر دچار یأس شد؛ بلکه باید با امید و تلاش، راهکارهای جدیدی برای تقویت جایگاه خانواده و نقش اجتماعی زنان ارائه داد.
انتهای پیام/
نظر شما